Ngọn núi lửa đang yên giấc St. Helens.
Ở chân núi là một trong những rừng quốc gia đẹp nhất nước Mỹ.
Một điểm đến thích hợp cho những người tìm điểm du lịch ngoài trời.
Nhưng rồi sau đó,
không một lời cảnh báo, ngọn núi lửa phun trào.
Chỉ trong vòng 4 phút,
một vùng rộng 570km2 bị vụ nổ san bằng.
Dòng bùn đổ xuống thung lũng sông rộng 240km2.
57 người chết.
Ai cũng quan tâm đến ngọn núi,
không hiểu tại sao không ai dự báo trước vụ phun trào kinh hoàng ấy.
Giờ đây, sử dụng mô phỏng máy tính tiến bộ,
ta sẽ tiết lộ tại sao vụ phun trào của núi St. Helens làm mọi người bất ngờ.
Phía sau những thảm họa tự nhiên đều có một chuỗi các sự kiện quan trọng.
Lật lại các đầu mối và đếm ngược
những giây cuối cùng trước thảm họa.
subtitle by chochancuuDuc (hdvietnam) Episode: Mount St Helens Eruption
Miền Tây Bắc nước Mỹ. Tiểu bang Washington. Núi St. Helens.
Với độ cao 2,95km,
đỉnh núi lửa hùng vĩ nổi bật bên bờ biển Thái Bình Dương.
Dưới chân ngọn núi lửa, cách Seattle chỉ 160km
là một khu rừng quốc gia rộng 5000km2
và ba con sông với dòng nước từ băng tan trên đỉnh núi lửa.
Đây là nơi có phong cảnh đẹp, là một thiên đường du lịch.
Nơi này thu hút nửa triệu du khách mỗi năm.
Ngày 27 tháng 3 năm 1980.
12 giờ 36 phút.
Chúng tôi đang ở ngay trên đỉnh núi St. Helens.
Không nghi ngờ gì nữa, ngọn núi lửa đã hoạt động trở lại.
Núi St. Helens phun lên trời một cột khói và tro bụi cao hơn 1.800m.
Ngọn núi lửa đã thức giấc sau 123 năm ngủ yên.
Háo hức trước cảnh ngọn núi lửa phun trào trước mắt,
hàng ngàn người đổ về đó quan sát.
Tôi muốn thấy nó phun trào. Sẽ thật tuyệt.
Núi St. Helens trở thành điểm thu hút khách du lịch số 1 ở bờ Tây.
Các cửa hàng bán đầy áo phông, cốc và áp phích.
Không khí giống như một lễ hội.
Song nhà khoa học David Johnston từ Viện Địa chất Mỹ,
hay USGS, tỏ ra lo lắng.
Anh đã say mê nghiên cứu ngọn núi lửa từ năm 18 tuổi,
và anh cho rằng lần phun trào này báo hiệu một thứ gì đó lớn hơn.
Anh lên TV để cảnh báo về mối nguy hiểm.
Có thể trong vài giờ, vài ngày hoặc vài tháng nữa.
Dù sao thì không nên đến gần chỗ này.
Johnston chỉ mới 30 tuổi, nhưng đã là nhà nghiên cứu về núi lửa được nể trọng.
Cảnh sát ở các hạt lân cận chú ý tới cảnh báo của anh.
Ngay lập tức, họ đóng cửa đường đi trong bán kính 11km từ đỉnh núi.
Họ buộc dân địa phương và du khách phải đi sơ tán.
Anh phải đi, càng nhanh càng tốt.
Tôi chỉ nói một lần thôi, anh phải đi.
Ngày 29 tháng 3, hai ngày sau đó. Ngọn núi lửa vẫn yên lặng.
Nhưng đội quay phim đã phát hiện ra một miệng hố mới trên đỉnh núi lửa.
Khi các nhà khoa học của USGS thấy hình ảnh này,
họ biết rằng ngọn núi lửa đang thức dậy.
Họ vẽ bản đồ đánh dấu những khu vực bị ảnh hưởng bởi đợt phun trào lớn.
Họ dựa vào đợt phun trào tồi tệ nhất của núi lửa, vụ nổ thẳng đứng kinh điển.
Bản đồ bao gồm các điểm sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi vụ nổ,
cũng như 240km thung lũng sông sẽ bị ảnh hưởng
bởi dòng bùn do tuyết tan nhanh trên đỉnh núi.
Theo dự đoán, đỉnh núi đang mở rộng và phình to ra về phía này.
Bản đồ thảm họa chỉ ra một khu vực lớn của tiểu bang,
vùng rừng của công và đất sở hữu tư nhân, đều bị đe dọa.
Nhưng USGS chỉ là cơ quan cố vấn,
họ không có quyền phong tỏa đất đai.
Giờ, Hiệp hội Quản lý Rừng Hoa Kỳ vào cuộc.
Họ vạch ra hai vùng cấm trong khu vực của họ,
dựa trên thông tin được USGS cung cấp.
Vùng màu đỏ bên trong là vùng nguy hiểm nhất.
Phạm vi của nó rộng tới 11km kể từ đỉnh núi lửa.
Chỉ các cảnh sát và các nhà khoa học mới được phép vào đây.
Vùng màu xanh ở bên ngoài ít nguy hiểm hơn.
Phạm vi của nó lên tới 24km tính từ núi lửa.
Người dân bị cấm nhưng các công nhân đốn gỗ được phép vào trong.
Nhưng bên ngoài 2 vùng cấm,
người dân vẫn được phép đi vào một vùng rộng mà USGS coi là nguy hiểm,
gồm vùng thung lũng sông bị đe dọa.
Thứ Bảy ngày 17-5-1980.
Trong vòng bảy tuần, những người Mỹ ngắm nhìn núi lửa St. Helens nhả khói.
Nhưng vụ phun trào lớn vẫn chưa xảy ra.
Dù vậy, chờ đợi vẫn là tin tức quốc gia.
Có tin đồn rằng chuyện lớn sẽ xảy ra ở tiểu bang Washington:
vụ phun trào của núi lửa St. Helens.
Hàng trăm chấn động nhỏ đã làm rung chuyển ngọn núi.
Ngọn núi đã ngủ yên được hơn một thế kỉ, điều đó có thể sẽ không kéo dài lâu.
Nhanh như lúc bắt đầu vào bảy tuần trước,
ngọn núi St. Helens bỗng nhiên im lặng.
Đối với một số người, vụ phun trào có vẻ như sẽ không xảy ra.
Với dự báo rằng trời sẽ nắng,
hàng trăm người từ các vùng đô thị kéo về vùng nông thôn.
Trong số họ có 2 công nhân nhà máy:
Danny Balch 19 tuổi và bạn anh là Brian Thomas 20 tuổi.
Danny đã nghe bản tin nói về núi St. Helens.
Anh lo lắng về việc tới quá gần.
Tôi vẫn cố thuyết phục Brian rằng: ‘Ra biển đi,
tôi không muốn lên đó, chắc chắn sẽ có chuyện xảy ra’.
Nhưng Brian lại nghĩ khác.
Họ gặp bốn người bạn,
và cùng dựng trại gần một ngôi nhà gỗ ở ngoài vùng màu xanh 11km.
Danny bắt đầu cảm thấy thoải mái hơn
khi có 2 ngọn núi chắn họ với núi St. Helens.
Thời tiết đẹp cũng đưa đẩy các đôi tình nhân trẻ tới.
Cặp đôi Venus Durgan và Roald Reitan
đang mong chờ một buổi cắm trại ngoài trời vui vẻ.
Chúng tôi tới đây vào buổi trưa.
Lúc đó khoảng 29 độ C, thật tuyệt.
Chúng tôi dựng trại, câu cá và chỉ cắm trại vào những ngày cuối tuần.
Cũng có chút lửa trại, như bọn trẻ thường làm.
Roald ít bị đe dọa.
Anh chọn điểm cắm trai nằm ngoài vùng màu xanh đến 43km,
cách ngọn núi 53km.
Anh cùng Venus đang ở khúc quanh của dòng sông Toutle,
một trong ba con sông nhận nước từ băng tan ở St. Helens.
Ở cách xa vùng cấm, Roald và Venus thấy an toàn.
Nhưng ở nơi chỉ cách núi St. Helens 9,5km,
sâu trong vùng màu đỏ, nhà địa chất USGS David Johnston
đang quan sát ngọn núi lửa.
Lẽ ra anh được nghỉ vào cuối tuần nhưng anh làm thay cho đồng nghiệp.
Johnston tin đó là cơ hội để nghiên cứu đỉnh St. Helens,
ngọn núi đã làm anh say mê từ hồi trung học.
Anh ở đây để quan sát khối đá phồng bí ẩn
xuất hiện ở mặt Bắc ngọn núi 4 tuần về trước.
Kiểm tra dữ liệu, Johnston khẳng định khối đá phồng đang lớn lên rất nhanh.
Giờ nó đã dài hơn 135m, cao 30m, và lớn thêm 1,5m mỗi ngày.
Các nhà khoa học khác ở USGS coi đó chỉ là dấu hiệu
cho một đợt phun trào thẳng đứng sắp xảy ra.
Nhưng David Johnston không đồng tình.
Từ nghiên cứu, anh nghĩ khối phồng là dấu hiệu cho thấy núi St. Helens
sẽ phun trào theo một cách nguy hiểm hơn:
phun từ sườn núi với vụ nổ ngang.
19 giờ.
Roald và Venus chuẩn bị cho bữa tối,
cá câu trên sông Toutle từ buổi chiều.
Danny, Brian cùng bốn người bạn uống bia bên ngọn lửa trại.
Họ trông đợi một cuối tuần vui vẻ trong khu rừng quốc gia.
Một cuối tuần mà mọi người sẽ nhớ mãi.
Chủ nhật ngày 18 tháng 5 năm 1980.
8 giờ.
Ngoài vùng màu xanh 11km,
Danny Balch, Brian Thomas cùng bốn người bạn khác đã bắt đầu xôn xao.
Vài người bạn đã ngủ dậy nhưng Danny và Brian vẫn còn ở trong lều.
8 giờ 15 phút.
Nhà khoa học David Johnston vẫn quan sát khối đá phồng
ở mặt phía Bắc của ngọn núi.
Anh đang ở trong vùng màu đỏ nguy hiểm,
chỉ cách đỉnh núi St. Helens 9,5km.
Chỉ các cảnh sát và các nhà khoa học mới được phép vào đây.
Bốn tiếng sau đó, anh sẽ ghi lại và gửi phát hiện của mình
cho đồng nghiệp ở trụ sở của USGS ở Vancouver, Washington.
8 giờ 22 phút.
Sinh viên cao học 27 tuổi Keith Ronnholm thức dậy.
Anh cảm thấy hứng thú với núi St. Helens
từ khi nó có dấu hiệu tỉnh giấc bảy tuần trước.
Keith cách đỉnh núi 16km về phía Đông Bắc,
bên ngoài vùng màu đỏ và có thể nhìn thấy rõ núi St. Helens.
Được thấy chùm khói và tro bụi bay cao vài kilômét từ núi sẽ thật ấn tượng,
và tôi sẽ hét lên
‘Tôi đã thấy một núi lửa phun, thế là đủ cho một mùa hè!’.
Nhưng núi St. Helens vẫn yên lặng.
8 giờ 32 phút.
Keith nghe thấy tiếng thét của các du khách.
Ý nghĩ đầu tiên của tôi là ‘Ồ,
họ đang gọi con ăn sáng, tránh khỏi mỏm đá,
không đánh em hay gì đó’.
Tôi nghĩ mình ở gần ngọn núi, nên ngó ra xem sao.
Khi ấy, anh trông thấy toàn bộ mặt Bắc của ngọn núi,
bao gồm cả khối phồng, trượt xuống.
Không phải chảy hay trượt như một khối chất rắn
mà chảy như thể nó đã trở thành thạch.
Cuối cùng tôi cũng sắp được chứng kiến núi lửa phun.
Sau đó, vào lúc 8 giờ 32 phút 47 giây.
Núi St. Helens nổ tung.
Đám mây khí nóng và tro bụi cuồn cuộn phun ra.
Nó không bắn ra từ đỉnh núi
mà bắn ra từ sườn núi.
Luồng khí bay ngang, bay thẳng tới chỗ nhà khoa học USGS David Johnston.
Anh đang ở vùng đỏ nguy hiểm, không kịp thoát thân.
Anh gửi tin nhắn radio về căn cứ.
Ẩn nấp nhanh lên. Nó tới rồi.
Sau đó: mất tín hiệu.
Vụ nổ tiếp tục lan rộng, và tiếp theo là Keith Ronnholm,
người vẫn đang chụp ảnh đợt phun trào.
Lúc này, khi nó bắt đầu tràn qua ngọn núi đó,
tôi bắt đầu nghĩ đã đến lúc rời khỏi đó.
Keith Ronnholm tăng tốc,
cố cho xe chạy nhanh hơn cuộn mây đang rượt bắt anh.
8 giờ 33 phút 58 giây.
Cách núi St. Helens 25km, ngoài vùng màu xanh,
tiếng ồn lớn đánh thức Danny và Brian đang say ngủ.
Tôi không biết động đất hay cái gì đã đánh thức tôi dậy.
Nhưng tôi vừa thức dậy sau giấc ngủ say như chết,
và bảo Brian hãy ra khỏi đây ngay.
Họ lao ra khỏi lều, nhưng cuộn mây đã xô ngã họ.
Khi tràn tới, nó đẩy tôi ngã xuống đất với lực rất mạnh.
Đột nhiên, tôi cảm thấy mình bị co lại như một quả mận khô,
tôi cảm thấy mình bị bỏng.
Khi mây tan, Danny nhìn thấy xung quanh đã bị cháy xém.
Tôi không biết mọi người đang ở đâu.
Có 5 người trong phạm vi nghe được tiếng gọi.
Không ai trả lời tôi. Tôi nghĩ chỉ mình còn sống.
8 giờ 38 phút.
Keith Ronnholm đã lái xe được 4 phút.
Anh đã thoát khỏi đám mây.
Giờ, anh dừng xe để lấy lại bình tĩnh và suy nghĩ.
Sau đó, mọi thứ yên lặng.
Tôi bắt đầu nghe thấy tiếng kêu răng rắc từ trong rừng.
Đó là tiếng đá rơi xuống đất.
Cách tôi chưa tới 3m, một hòn đá to bằng một quả bóng golf rơi xuống đất.
Tôi đi tới, đặt tay lên nó để cảm nhận sức nóng.
Nó không nóng lắm nên tôi cầm lên.
Tôi nhặt một hòn nữa rồi nhảy lên xe và lái đi.
Mọi thứ thật tối tăm và bụi bặm.
Tôi nghĩ đến núi lửa Vesuvius ở Pompeii,
nghĩ rằng tôi sẽ bị chôn vùi dưới 2m tro bụi và không thể sống sót.
8 giờ 42 phút.
Sau năm phút tìm kiếm, Danny thấy Brian bị kẹt dưới một cái cây bị đổ.
Cứu tôi với! Chân tôi!
Khi đó, Brian giơ cả hai tay ra.
Tôi tới kéo anh ấy và anh bắt đầu kêu la...